Indeks Streifa – jak wyznaczyć termin zbioru jabłek?
| Kiedy rozpocząć zbiór jabłek, aby owoce dobrze się przechowywały? Sam przewidywany termin zbioru odmiany nie wystarczy. Każda odmiana powinna być zebrana w okresie dojrzałości zbiorczej, dlatego warto sprawdzić rzeczywiste parametry owoców.
Pomocne są przede wszystkim test skrobiowy, pomiar jędrności oraz indeks Streifa, który łączy jędrność miąższu, zawartość ekstraktu i wynik próby skrobiowej. |
Dlaczego termin zbioru jabłek jest tak ważny?
Termin zbioru jest jednym z czynników, które wpływają na późniejsze przechowywanie jabłek.
Owoce powinny zostać zebrane w czasie dojrzałości zbiorczej, zanim zostaną zainicjowane procesy związane z etylenem. Po ich rozpoczęciu proces dojrzewania staje się autokatalityczny, czyli zaczyna sam się napędzać.
Dlatego przed rozpoczęciem zbioru warto sprawdzić dojrzałość owoców, zamiast kierować się wyłącznie przewidywaną datą.
Test skrobiowy – prosty sposób na ocenę dojrzałości jabłek
Jednym ze sposobów wyznaczania terminu zbioru jest test skrobiowy.
Poszczególne odmiany osiągają dojrzałość zbiorczą przy różnych wartościach indeksu skrobiowego, dlatego wynik zawsze trzeba odnosić do konkretnej odmiany.
| Zakres indeksu skrobiowego | Odmiany |
| 1–3 | Enterprise, Holiday, Lobo (1–4), Melrose (2–3), Spartan, Starkimson, Waleria |
| 3–5 | Bancroft, Cortland (2–4), Elstar, Empire, Elise (4–4,65), Fiesta (3–4), FreeRedstar, Gala (4,5–7), Gloster (3–7), Idared (3–4), Jonathan, McIntosh, McSpur (3–5), Redkroft, Rajka, Topaz |
| 5–7 | Freedom, Golden Delicious (5–6), Jonagold (6–7), Lodel, Melfree, Rubin (6–7), Rubinola, Mutsu, Pinova (5,5–7) |
| 7–8 | Alwa, Arlet, Jester, Ligol |
Przykładowa skala oceny rozkładu skrobi w jabłkach.
Dobrze widać to na przykładzie popularnych odmian. Dla Gali podany zakres wynosi 4,5–7, dla Golden Delicious 5–6, a dla Jonagolda 6–7.
Nie ma więc jednej wartości, którą można zastosować do wszystkich jabłek.
Jędrność owoców – drugi ważny parametr
Kolejnym sposobem pomagającym określić właściwy moment zbioru jest pomiar jędrności owoców.
Jędrność jest cechą mocno związaną z odmianą. Dlatego również w tym przypadku wynik należy porównywać z wartościami właściwymi dla konkretnych jabłek.
| Odmiana | Jędrność (kG) | Odmiana | Jędrność (kG) |
| Alwa | 9,0–9,5 | Jonagold | 7,0–8,0 |
| Arlet | 8,5–9,0 | Jonathan | 8,1–8,8 |
| Bancroft | 8,0–9,0 | Ligol | 7,5–8,0 |
| Cortland | 6,5–8,0 | Lobo | 6,0–8,5 |
| Elstar | 7,0–8,0 | Lodel | 7,5–8,0 |
| Empire | 7,0–8,0 | McIntosh | 6,7–7,7 |
| Fiesta | 9,0–9,5 | McSpur | 6,5–7,5 |
| Gala | 7,5–8,0 | Melrose | 7,0–7,5 |
| Gloster | 7,5–9,0 | Rubin | 7,5–8,0 |
| Golden Delicious | 7,5–9,0 | Szampion | 6,8–7,3 |
| Holiday | 6,7–7,5 | Spartan | 7,0–7,8 |
| Idared | 7,0–8,0 | Starkimson | 8,0–9,0 |
| Jester | 6,5–7,0 | Elise | 9,0–9,5 |
| Pinova | 6,5–8,0 |
Różnice pomiędzy odmianami mogą być wyraźne. Przykładowo Ligol podczas zbioru osiąga jędrność 7,5–8,0 kG, natomiast dla Szampiona zakres wynosi 6,8–7,3 kG.
Jak obliczyć indeks Streifa?
Indeks Streifa pozwala połączyć trzy parametry:
- jędrność miąższu,
- zawartość ekstraktu,
- wartość próby skrobiowej.
| Indeks Streifa = jędrność miąższu / (zawartość ekstraktu × wartość próby skrobiowej) |
Schemat prognozowania terminu zbioru jabłek przy zastosowaniu indeksu Streifa.
W ten sposób podczas wyznaczania terminu zbioru można uwzględnić jednocześnie kilka cech owocu, a nie opierać decyzji wyłącznie na jednym parametrze.
Termin zbioru ma znaczenie również dla przechowywania
Przygotowanie jabłek do przechowywania zaczyna się jeszcze w sadzie.
Znaczenie ma między innymi stosunek K:Ca lub Mg:Ca w owocach oraz właściwy termin zbioru.
Jeżeli stosunek K:Ca jest wyższy niż 30, owoce odmian podatnych na gorzką plamistość podskórną i rozpad mączysty mogą przechowywać się znacznie gorzej. Przy wartości poniżej 30 owoce są bardziej jędrne i mogą być przechowywane dłużej.
Warto też pamiętać, że naturalna jędrność owoców różni się pomiędzy odmianami. Dlatego zarówno wynik pomiaru jędrności, jak i testu skrobiowego trzeba zawsze interpretować w odniesieniu do konkretnej odmiany.
Zbiór jabłek to nie koniec pracy w sadzie
Po zdjęciu owoców z drzew rozpoczyna się kolejny ważny etap – zabiegi pozbiorcze.
W czasie zbioru mogą powstawać uszkodzenia, a po rozpoczęciu opadania liści na drzewach pozostają miejsca po ich odpadnięciu. To właśnie dlatego program pielęgnacji sadu warto kontynuować również po zbiorach.
Program pozbiorczy Bisteran
Zabiegi pozbiorcze są ważnym elementem dbania o sad również po zakończeniu zbiorów. To właśnie wtedy na drzewach pozostają rany po owocach, a później także miejsca po opadających liściach, które wymagają odpowiedniego wsparcia w procesie gojenia i zamykania. Włączenie Bisteranu do programu pozbiorczego pozwala kontynuować pielęgnację drzew po zbiorach i przeciwdziałać możliwym infekcjom powodowanym m.in. przez Neonectria spp. oraz Pezicula spp.. Zabiegi wykonuje się etapowo: tuż po zbiorze owoców oraz w czasie opadania liści.
Tuż po zbiorze owoców
Celem zabiegu jest przyspieszenie procesu gojenia ran na owocach oraz przeciwdziałanie możliwym infekcjom powodowanym przez grzyby Neonectria spp. i Pezicula spp.
- 1 zabieg
- stężenie 0,2%
- 2 l Bisteran / 1000 l wody
Gdy opadnie około 50% liści
Zabieg Bisteran jest ukierunkowany na przyspieszenie procesu zamykania ran po opadłych liściach oraz przeciwdziałanie możliwym infekcjom Neonectria spp.
- 1 zabieg
- stężenie 0,3%
- 3 l Bisteran / 1000 l wody
Gdy opadnie 100% liści
Po całkowitym opadnięciu liści program zakłada kolejny zabieg wspierający zamykanie ran po liściach i przeciwdziałający możliwym infekcjom Neonectria spp.
- 1 zabieg
- stężenie 0,3%
- 3 l Bisteran / 1000 l wody
Ważne: zabiegi można wykonywać od temperatury 5°C.
Technologia Bisteran – program nie kończy się wraz ze zbiorem
Właściwe wyznaczenie terminu zbioru pomaga zebrać owoce w odpowiednim momencie. Po zbiorze warto jednak zadbać również o drzewa i miejsca, które mogą stanowić drogę dla infekcji.
Dlatego technologia Bisteran obejmuje także zabiegi pozbiorcze wykonywane tuż po zbiorze oraz w kolejnych etapach opadania liści.
To sposób na kontynuowanie programu pielęgnacji sadu również wtedy, gdy owoce są już zebrane i rozpoczyna się przygotowanie drzew do kolejnego sezonu.
